مرکز دانشمرکز دانش

آشنایی با زعفران بخش اول

زعفران یا زَرپَران ([یادداشت ۱]) (نام علمیCrocus sativus) گیاهی است از تیرهٔ زنبقیان، سردهٔ زعفران و گران‌ترین و بهترین و خوشبوترین ادویه جهان است که در آشپزی کاربرد دارد. پیاز زرانی، یک پوشال قهوه‌ای رنگ دارد که از آن نگهداری می‌کند. پس از این که پیاز این گیاه کاشته می‌شود، فرایند رشد آغاز شده و یک ساقه (تیج) درست می‌شود و سر آن غنچه می‌زند. کلاله و خامه زرشکی رنگ گل زعفران برداشت و پس از خشک کردن برای چاشنی و رنگ دهی غذاها به کار می‌رود.[۱][۲] و نرخی نزدیک به ۱۵۰۰۰ دلار آمریکا به ازای هر کیلوگرم دارد.[۳][۴][۵] بیش‌تر منابع زادگاه زعفران را ایران می‌دانند.[۶] هم‌اکنون ایران بیش از ۹۹٪ زعفران جهان را برداشت می‌کند.[۴][۳] ایران بزرگ‌ترین صادر کننده زعفران و چین بزرگ‌ترین واردکننده زعفران جهان می‌باشد. ارزش جهانی صادرات این محصول ۲۷۵٫۸۴ میلیون دلار است یا گاهی به میلیارد دلار هم می‌رسد.[۷]

بو و چاشنی ویژه و طعم و خوشمزگی یگانه زعفران بخاطر وجود ماده‌ای به نام سافرانال می‌باشد، و رنگ زرد زرینی که به غذا می‌دهد بخاطر کروسین یا کروچین است.[۸] طیف‌سنجی جرمی و کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا، از روش‌های حرفه‌ای شناسایی زعفران‌های تقلبی هستند. زعفران یکی از معروف‌ترین ادویه جهان است.[۹]

برداشت زعفران در تربت حیدریه

مشخصات

زعفران گیاهی کوچک و چندساله به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتی‌متر است. از وسط پیاز یا قاعده‌یِ ساقه، تعدادی برگ باریک و دراز خارج می‌شوند. از وسط برگ‌ها، ساقه‌ای گلدار بیرون‌می‌آید که به یک تا سه گل منتهی می‌شود. گل‌ها دارای ۶ گلبرگ بنفش‌رنگ هستند که ممکن است در بعضی واریته‌ها به رنگ گلی یا ارغوانی باشند. گل‌ها دارای ۳ پرچم و یک مادگی منتهی به کلالهٔ سه‌شاخه به رنگ قرمز متمایل به نارنجی هستند. قسمت مورد استفاده این گیاه انتهای خامه و کلاله سه‌شاخه است که به نام زعفران مشهور است و معطر و کمی تلخ است.[۱۰]

واژه‌شناسی

زَعفَران یا زفران معرب واژهٔ زَرپَران در فارسی می‌باشد.[۱۱] این واژه از عربی به زبان‌های لاتین و اروپایی وارد شده‌است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *